Bilgisayar destekli çeviri (CAT) ve neden buna ihtiyacınız var?

Birçok çevirmen CAT araçları konusunda temkinli davranır. Bilgisayar destekli çevirinin mesleği metalaştırdığını ve yaratıcılığı ortadan kaldırdığını düşünürler. Bu makalede, bu korkulara yol açan bazı yaygın yanılgıları gidermeye çalışacağız.

"Bilgisayar destekli çeviri" teriminin adı, genellikle makine çevirisi veya AI çevirisi ile karıştırılmasına neden olur. Yeni kullanıcılarımızın bize yazdığı ilk soru genellikle "neden sağ sütunda otomatik çeviri görmüyorum?" şeklindedir. Nedense, çevirinin orada olmasını (ve belki de çeviri çabasını tamamen ortadan kaldırmasını) bekliyorlar.

Gerçekte, makine çevirisi bilgisayar destekli çevirinin sadece bir parçasıdır — çoğu durumda küçük bir parçasıdır. Bu kısım genellikle "PEMT" (makine çevirisinin sonradan düzenlenmesi) olarak adlandırılır ve bir veya başka bir MT motoru tarafından yapılan çeviriyi düzeltmekten ibarettir. İnsan çevirmeni makineyle değiştirmekten çok uzağız.

PEMT, birçok çevirmen için adeta boğaya kırmızı bayrak gibi bir şeydir ve ayrı bir makaleye konu olmayı hak eder. Burada sadece CAT'yi makine çevirisiyle eşdeğer tutmanın, pilotluk becerilerini otomatik pilot kullanmakla eşdeğer tutmak gibi bir şey olduğunu tekrar belirtmek isteriz.

Bir başka yaygın yanılgı ise CAT araçlarının yalnızca tekrarlayan çeviriler için kullanıldığıdır. Bu ne anlama gelir? Diyelim ki, belirli bir yayınevinin her kitabının başında aynı sorumluluk reddi metni basılıdır. Birisi bu metni yalnızca bir kez çevirmek zorunda kalır ve CAT aracı bu çeviriyi o yayınevinin çevrilen her yeni kitabına otomatik olarak ekler.

Bu "tekrar işleme" özelliği genellikle Çeviri Belleği (TM) olarak adlandırılır. Günümüzde TM, CAT araçlarının işlevlerinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır (ve bu araçların ilk başta yaratılma nedenidir). Ancak bugün bu, diğer birçok özelliğin tamamlayıcısı olan sadece bir özelliktir.

Örneğin Smartcat'te proje yönetimi, terminoloji, kalite güvencesi, işbirliği, pazar yeri ve daha birçok özellik bulunmaktadır. Tüm bu özellikler birbirleriyle özenle entegre edilerek Smartcat'i oluşturan ve bizi rakiplerimizden ayıran tek bir bütün oluşturmaktadır. Eğer her şey çeviri belleği ile ilgili olsaydı, rekabet edecek bir şey kalmazdı.

Smartcat'in en önemli özelliği olan işbirliğinin bir örneği

Bazıları, "ciddi" çevirmenlerin (bu ne anlama geliyorsa) CAT araçlarını kullanmadığını düşünür. Gerçek şu ki, dinlerden heavy metal'e kadar diğer tüm alanlarda olduğu gibi, "safkan" çevirmenler de vardır. Ancak bir çevirmenin CAT aracı kullanmaması, bir CEO'nun cep telefonu kullanmaması gibidir. Proz'un 2013 yılında yaptığı bir araştırmaya göre, çevirmenlerin %88'i CAT araçlarını kullanıyordu ve o zamandan bu yana bu rakamın artmış olmasını bekleyebiliriz.

Peki, neden "ciddi" bir çeviride CAT aracı kullanmalısınız? İşte bir süre önce çevirdiğim numismatik üzerine çok "ciddi" bir kitap. Hepsini Smartcat'te yaptım. Neden mi? Çünkü bu kadar çok terminolojiyi kafamda tutmam imkansızdı. Excel tabloları kullanarak tüm terimleri (eski krallar, bölgeler, sikke isimleri, ağırlık sistemleri) takip etsem bile, bu bana onlarca saatlik ek çalışma gerektirecekti. Smartcat'te ise, basit tuş kombinasyonları kullanarak kolayca erişilebilen ve güncellenebilen bir sözlükte her şey elimin altında idi.

CAT araçlarının "ciddi" çeviriler için yararlı olmasının bir başka nedeni de kalite güvencesidir. Tamam, MS Word'de yazım denetleyici var. Daha gelişmiş kalite güvencesi özellikleri sunan üçüncü taraf yazılımlar da var. Yine de, indirilebilir raporlar ve çeviriye özgü kalite güvencesi kuralları ile elinizin altında olması, yalnızca iyi bir CAT aracının sahip olabileceği bir özelliktir (bu konuya daha sonra daha ayrıntılı olarak değineceğiz).

Birçok çevirmen, ajanslardan belirli bir CAT aracının kullanılmasını şart koşan siparişler alır. Bu nedenle, "tüm bu CAT'ler"in "ajansların işi" olduğunu ve bunları kullanmak zorunda olduklarını düşünmeye başlarlar. Bu ikinci argümanı bir süreliğine bir kenara bırakıp, daha sonra tekrar ele alacağız.

Şimdilik, çevirmenlerin kendi projeleri için CAT aracını kullanmamaları için hiçbir neden olmadığını söyleyebiliriz. Hatta, bu araç, kullanıcının söz konusu işe konsantre olabileceği ve biçimlendirme, dosya işleme, kelime sayma gibi ikincil konulara kafa yormasına gerek kalmayan, dikkat dağıtan unsurların olmadığı bir arayüz sunar.

Etiketler (turuncu beşgenler) dikkat edin: Orijinal metinde hangi biçimlendirmenin kullanıldığına dikkat etmenize gerek yoktur.

Aslında bu tam olarak bir efsane sayılmaz. Önemli bir CAT aracıyla ilk deneyimimi hatırlıyorum (yaklaşık on yıl önceydi). Herkesin kullandığı bir şeyi öğrenemediğim için kendimi değersiz bir hurda parçası olarak görüp üç gün boyunca ağladım. Gözyaşlarım kuruduğunda, Google'da biraz araştırma yaptım ve o zamanlar moda olan yazılımın akıl almaz arayüzleriyle mücadele eden tek kişinin ben olmadığımı fark ettim.

Neyse ki, günümüzde kullanıcılar birçok seçenek arasından seçim yapabilirler. Ve de rigueur isimleri (şimdiye kadar) aynı kalmış olsa da, birçok modern CAT, bir metin işleyici veya meyve sıkacağı kadar öğrenmesi kolaydır (bazıları da zor olabilir). İşte Smartcat'te kayıt olmaktan son belgeyi indirmeye kadar tüm süreci bir dakikadan kısa sürede gösteren bir video. Sessiz ve altyazısız, ancak bazen görüntüler kelimelerden daha anlamlı olabilir:

Kısmen doğru olan bir başka efsane ise CAT araçlarının çok pahalı olduğu yönündedir. Bazıları öyledir. En popüler masaüstü bilgisayar destekli çeviri yazılımının en ucuz versiyonu yaklaşık 500 dolar. En popüler abonelik tabanlı çözümlerden biri ise aylık yaklaşık 30 dolar. Sürekli sipariş alıyorsanız ve satın almayı karşılayacak birikiminiz (ve belki de kişisel bir muhasebeciniz) varsa, bu muhtemelen sorun olmaz. Peki ya yeni başlıyorsanız? Ya da ara sıra yarı profesyonel çevirmenlik yapıyorsanız? O zaman durum o kadar da iyi değildir.

Her halükarda, öngörülemeyen kârlı varlıklara yatırım yapmak istemeseniz bile, ilerlemek (ve büyümek) için hala seçenekleriniz var. Burada kendi reklamımı yapmaktan kaçınamıyorum, ama Smartcat'e bir göz atın. Hem serbest çalışanlar hem de şirketler için ücretsizdir. Ödemeyi tercih edebileceğiniz tek şey makine çevirisi ve görüntü tanıma hizmetleridir. Ayrıca, hizmetlerinizi Smartcat pazar yeri üzerinden pazarlamaya karar verirseniz, kendi ücretinize ek olarak %10 komisyon ( müşteri tarafından ödenir) eklenir. Hepsi bu kadar — gizli ücretler yoktur.

CAT araçlarının büyük projeler için en uygun olduğunu düşünüyorsanız, haklı olabilirsiniz. Küçük projeler için hiç uygun olmadığını düşünüyorsanız, yanılıyorsunuz.

İşte bir örnek. Smartcat'te yaptığım son proje, Excel formatında tek sayfalık bir finansal belgeydi. Çevirmek için dosyayı Smartcat'e yükledim ve çeviri bellekleri, terminoloji, kelime sayısı vb. her şey hazırdı. Ben de çeviriyi yaptım, sonucu indirdim ve faturayla birlikte geri gönderdim.

"Basit" yolu seçseydim, değerli dakikalarımı — proje ne kadar küçükse o kadar değerli olan — organizasyonel "genel giderler" için harcamış olurdum. Dosyaları dosya sisteminde doğru yere yerleştirmek. Terminolojiyi uyumlu hale getirmek için önceki çevirileri aramak. Son olarak, başlı başına bir işkence olan Excel'de çeviri yapmak.

CAT araçlarında, ister Excel dosyası, ister Powerpoint sunumu, ister taranmış PDF (OCR'yi destekleyen CAT araçları için, örneğin Smartcat) olsun, hepsi için yine aynı tanıdık iki sütunlu görünüm mevcuttur. Daha önce de belirtildiği gibi, formatlara değil kelimelere odaklanırsınız.

Böylece,

olur

— sadece birkaç saniye içinde!

Kanıtlara rağmen, bazı çevirmenler CAT araçlarının çeviri hızlarını azaltacağına inanmaktadır. Bunun nedeni, CAT aracında bir proje başlatmak, tüm ayarları yapılandırmak, yeniden kullanmak için gerekli TM'leri ve terminolojiyi bulmak vb. işlemleri yapmak zorunda olmalarıdır. Sonuç olarak, bu işlemler için harcadıkları zaman, elde ettikleri zaman tasarrufundan daha fazla olduğunu söylemektedirler.

Gerçekte durum oldukça farklıdır. Örneğin Smartcat'te, bir projeyi başlatmak için gereken yapılandırma minimum sayıda seçenek içerir. Ayrıca, ihtiyacınız olan tüm kaynaklar müşterinin adına göre otomatik olarak eklenir. Bu, çeviri sürecinin kolaylaştırılmasının yanı sıra zaman tasarrufu da sağlar.

Bazıları, metnin tamamını görmemekle metnin "akışını" kaybettiğinizi düşünür. Bunun, çevirinin üslubunda ve anlatımında hatalara yol açtığını savunurlar. Bu bazı durumlarda (örneğin edebi çevirilerde) doğru olsa da, gerçekte "akış" orijinal metni gördüğünüzde zaten bozulur. Sonunda, orijinali görmediğiniz en az bir saf düzeltme aşaması olması her zaman mantıklıdır. Böylece metni yalnızca hedef dilde ne kadar iyi veya kötü ses çıkardığına göre değerlendirebilirsiniz.

Son zamanlarda çevirdiğim bir çocuk kitabı için de böyle yaptım. İlk birkaç "deneme"yi Smartcat'te yaptım. Sonra sonucu indirdim ve birkaç kez daha (ve bir kez de ana dili İngilizce olan bir kişi tarafından) gözden geçirttim. Her şey hazır olduğunda, tüm metni Smartcat'e geri yükledim. Neden mi? Çünkü kitabın sonraki bölümünü de çevirmek istiyorum. O zamana kadar çok şeyi unutmuş olacağımı biliyorum, bu yüzden önceki tüm kaynakların el altında olması kalite açısından çok yardımcı olacak.

Kaliteden bahsetmişken, modern CAT araçları da çeviri görevleri için ince ayarlanmış bazı kontrol kuralları ile yüksek derecede kalite güvencesi sağlar. Bunları kullanmak, ofis yazılımlarında veya harici olarak bulunan yazım denetleyicilere başvurmaktan çok daha kolay ve pratiktir.

Yukarıdaki yanlış kanıların çoğunun altında yatan neden budur. Bazı çevirmenler, bilgisayar destekli çevirinin mesleğin geneli için zararlı olduğunu düşünmektedir. İşte, çeviri teknolojisinin uzun süredir karşıtı olan Steve Vitek'in çok açıklayıcı bir yazısı. (İlginçtir ki, bu yazıda yukarıda çürütülen görüşlerin çoğu yer almaktadır. Steve'in bu yazıma yorum yapmasını çok isterim. Acaba benim argümanlarım onun fikrini değiştirebilir mi?)

Tez, çeviri teknolojisinin çevirmenlerin ekmeğini elinden aldığı yönündedir. Çevirmenlerin gelişimi ve kârı için var olmak yerine, onların zararına büyümekte ve kâr etmektedir. Müşteriler daha seçici hale gelmekte, ücretler düşmekte, çeviriler bir meta haline gelmektedir.

Naçizane görüşüme göre, CAT araçları çevirmenler için kuaförler için saç kesme makası kadar kötüdür. Belki de kasap bıçağıyla saç kesmek daha eğlenceli olabilir. Hatta böyle özel bir hizmet için daha fazla ücret talep edebilirsiniz. Ancak bunun saç kesme (veya çeviri) mesleği ile pek ilgisi yoktur. Bir profesyonel, işinin verimliliğini artırmak için çaba gösterir. En son teknolojiye sahip araçları kullanmak bunu başarmanın yollarından biridir. Hem de çok önemli bir yoldur.

Buna "Blunt Bob" diyoruz.

Evet, CAT araçlarının ortalama kelime başına ücretinizi düşürdüğü söylenebilir. Ancak Gert van Assche'nin de çok doğru bir şekilde belirttiği gibi, ölçmeniz gereken tek şey bir iş için harcadığınız zamandır. Herkes için geçerli olduğunu söyleyemem, ancak CAT araçlarını kullandığımda saatlik ücretim yükseliyor. En kısa sürede en iyi kaliteyi sunabileceğimi biliyorum. Ayrıca, tutumlarına çok değer verdiğim uzun süreli müşterilerime gereksiz yere yüksek ücretler talep etmediğimi de biliyorum.

Hepsi bu kadar — umarım bilgisayar destekli çeviri hakkındaki endişelerinizi gidermeyi başarmışımdır.

Unutmayın, CAT araçlarını kullanmıyorsanız, aynı derecede yetenekli ancak teknoloji konusunda biraz daha bilgili olan meslektaşlarınızın gerisinde kalıyorsunuz demektir.

İyi bir CAT aracı, profesyonel ve serbest çalışan olarak gelişmenize yardımcı olacaktır. Sonuçta, çevirmenlere yardımcı olmak bu işin özüdür.

Not: CAT araçlarını hiç denemediyseniz veya denediyseniz de deneyiminiz hoşunuza gitmediyse, Smartcat'i hemen denemenizi öneririm — basit, güçlü ve ücretsizdir.

Merhaba, ben Vladimir "Vova" Zakharov, Smartcat'in Topluluk Başkanı.

Çeviri benim mesleğim ve tutkumdur. Bunu harika Smartcat topluluğuyla paylaşabileceğim için çok heyecanlıyım!